قراردادهای سوآپ


اغلب استفاده از عنوان خریدار و فروشنده برای معاملات سواپ کاربرد ندارد. از همین‌رو طرف اول را پرداخت‌کننده بر حسب نرخ شناور/متغیر و طرف دوم را پرداخت‌کننده بر حسب نرخ ثابت می‌نامند.

قراردادهای سوآپ‌ نفت خام تمدید نشده است

اقتصادنیوز : مدیرعامل شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت ایران، آخرین اخبار از مذاکرات صورت گرفته در مورد سوآپ نفت خام و فرآورده‌های نفتی را تشریح کرد. وی گفت که قراردادهای سوآپ‌ نفت خام هنوز تمدید نشده است.

به گزارش اقتصادنیوز به نقل از ایسنا ،عباسعلی جعفری‌نسب درباره سوآپ نفت خام به منطقه تهران با بیان این‌که سوآپ فعلا و درواقع چند ماهی است که متوقف شده است، اظهار کرد: امور بین‌الملل باید بتواند قراردادهای جدید را امضا کند که سوآپ برقرار شود. فعلا قراردادهایی که تمام شده تجدید نشده‌اند و مذاکره در این حوزه برعهده امور بین‌الملل وزارت نفت است.

وی هم‌چنین درباره سوآپ نفت کرکوک گفت: سوآپ نفت کرکوک هم فعلا متوقف است.

بر اساس این گزارش، سال گذشته و پس از هفت سال وقفه در سوآپ نفت ایران، ۳۶۰ هزار بشکه نفت خام از طریق خط لوله ۳۲ اینچ نکا، ساری، ری سوآپ و به پالایشگاه تهران وارد شد. آخرین اخبار از سوآپ نفت خام به منطقه تهران، اوایل سال حاکی از آن بود که سه میلیون و ٣٠٠هزار بشکه نفت خام به این منطقه سوآپ شده است.​ هم‌چنین سوآپ نفت کرکوک که بعد از فراز و نشیب‌های بسیاری صورت گرفت، ۷۰۰ هزار تن تحویل داده و سپسمتوقف شد.

به گفته قراردادهای سوآپ سیدحمید حسینی - عضو اتاق بازرگانی ایران و عراق - بعید است که سوآپ از سرگرفته شود، زیرا عراق در حال انجام هماهنگی‌های لازم برای صادرات نفت کرکوک از خط لوله کرکوک_جیحان است. ایران هم علاقه چندانی ندارد سوآپ از سر گرفته شود، هم‌چنین علاقمند نیست که سهم صادرات خود را به عراق بدهد و نفت عراق را صادر کند.

ترکیه با امارات قرارداد سوآپ ارزی امضا می کند

ترکیه در حال مذاکره با آذربایجان و امارات درباره امضای قرارداد سوآپ ارزی است که تقریبا به مراحل نهایی رسیده است.

میدل ایست نیوز: در حالی که قیمت لیر ترکیه با نوسانات شدیدی مواجه شده، بانک مرکزی ترکیه اعلام کرد که تا دو هفته آینده دو قرارداد سوآپ ارزی امضا خواهد کرد.

به گزارش «الخلیج انلاین»، «شهاب قوچی اوغلو»، رئیس بانک مرکزی ترکیه، به خبرگزاری بلومبرگ گفت که این بانک ظرف دو هفته آینده دو قرارداد سوآپ ارزی امضا خواهد کرد.

او جزئیات بیشتری در این باره اعلام نکرد، اما خبرگزاری «رویترز» خبر داد که ترکیه در حال مذاکره با آذربایجان و امارات درباره امضای قرارداد سوآپ ارزی است که تقریبا به مراحل نهایی رسیده است.

در صورت امضای این قرارداد، امارات بعد از قطر دومین کشور شورای همکاری خواهد بود که قراردادی از این نوع با ترکیه امضا می‌کند.

در هفته‌های اخیر قیمت لیر ترکیه شاهد سقوط بی سابقه‌ای بوده هرچند روز جمعه در پی مداخله بانک مرکزی ترکیه و تزریق دلار به بانک‌ها و اعلام تعهد دولت به تأمین خسارت‌ حساب‌های بانکی، ارزش لیر 40 درصد بهبود پیدا کرد و به 10.55 لیر رسید.

«رجب طیب اردوغان»، رئیس جمهوری ترکیه، روز جمعه اعلام کرد که این کشور «حباب قیمت ارز» را از بین برده و تأکید کرد که در هفته جاری اقداماتی برای جلوگیری از نوسان در قیمت ارز انجام خواهد شد.

قیمت دلار در بازارهای ترکیه در روز دوشنبه به مبلغ بی سابقه 18.4 رسید.

روز سه‌شنبه بانک مرکزی ترکیه اعلام کرد که درهم امارات را به لیست ارزهای خارجی مبادله‌ای خود اضافه می‌کند که بدین ترتیب شمار این ارزها به 22 مورد رسید.

این اقدام در پی بهبود روابط ابوظبی و آنکارا و امضای توافق‌نامه‌هایی میان دو کشور در حاشیه سفر ولیعهد ابوظبی به ترکیه در ماه نوامبر گذشته انجام شده است.

در این سفر دو کشور 10 توافق‌نامه در بخش‌های امنیتی و اقتصادی و فناوری امضا کردند و امارات اعلام کرد که آماده سرمایه‌گذاری 10 میلیارد دلاری در ترکیه است.

همزمان شرکت بنادر دبی نیز با صندوق ثروت‌ ملی ترکیه توافق‌نامه همکاری و بررسی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در ترکیه امضا کرد.

قرارداد سواپ در بازارهای مالی

قرارداد سواپ در بازارهای مالی

آیا تا بحال نامی از معاملات سواپ به گوشتان خورده است؟ اگر با سواپ آشنایی ندارید پیشنهاد می‌کنم ابتدا مطالعه‌ای پیرامون معاملات پیمان آتی داشته باشید سپس ما را در این مقاله دنبال کنید.

قرارداد سواپ چیست؟

سواپ معامله‌ای است که در آن دو طرف مجموعه‌ای از جریان‌های نقدی با نوع پرداخت متفاوت را در آینده با هم مبادله می‌کنند. معمولا یک طرف معامله جریان نقدی را بر حسب یک متغیر تصادفی مثل نرخ ارز یا نرخ بهره و طرف دیگر بر اساس یک عامل ثابت مبادله می‌کند. البته گاهی نیز ممکن است هر دو طرف بر حسب نرخ متغیر معامله کنند.

اغلب استفاده از عنوان خریدار و فروشنده برای معاملات سواپ کاربرد ندارد. از همین‌رو طرف اول را پرداخت‌کننده بر حسب نرخ شناور/متغیر و طرف دوم را پرداخت‌کننده بر حسب نرخ ثابت می‌نامند.

در زمان توافق طرفین در اکثر معاملات سواپ پولی ردوبدل نمی‌شود. یعنی معامله در آغاز ارزشی ندارد اما تاریخ‌هایی برای مبادله جریانات نقدی تعیین می‌شود. این تاریخ‌ها را تاریخ تسویه یا تاریخ پرداخت می‌نامند. به مدت زمان بین دو تاریخ تسویه نیز دوره تسویه می‌گویند.

قرارداد سواپ

تاریخ خاتمه قراردادهای سواپ نیز کاملا مشخص است. در این تاریخ آخرین پرداخت توسط دو طرف انجام می‌شود. تاریخ خاتمه را می‌توان مانند تاریخ سررسید در بازار مشتقه دانست.

اگر پرداخت‌هایی که در تاریخ‌های سررسید انجام می‌شود، بر اساس یک ارز یکسان باشد، منطقی است که خالص قراردادهای سوآپ مبالغ پرداختی ردوبدل شود. در زمان تسویه کمتر پیش می‌آید که دو طرف اقدام به تحویل فیزیکی دارایی پایه کنند. معمولا تسویه به صورت نقدی انجام می‌شود. قراردادهای سواپ در بازار فرابورس و بر حسب نیازهای طرفین انجام می‌شود.

چون اکثرا پولی در ابتدای کار ردوبدل نمی‌شود، ریسک نکول همواره با این معاملات همراه است. ریسک نکول زمانی اتفاق می‌افتد که اطمینانی نسبت به پرداخت همه یا بخشی از مبلغ متعهد شده از سوی یکی از طرفین وجود نداشته باشد. در واقع این معاملات ریسک اعتباری دارند. چون نمی‌توان از معتبر بودن توافق بین دو طرف مطمئن بود.

اگرچه سابقه این ابزار معاملاتی زیاد نیست اما اندازه بازار آن آن‌قدر بزرگ است که نتوان از اهمیت آن چشم‌پوشی کرد. با توجه به این که سواپ شامل مجموعه‌ای از پرداخت‌هاست می‌توان آن را حالت کلی‌تری از پیمان آتی در نظر گرفت.

انواع قراردادهای سواپ

قراردادهای سواپ نیز مانند ابزارهای بازار مشتقه بر این اساس که از چه دارایی پایه‌ای استفاده کنند، به انواع مختلفی تقسیم‌بندی می‌شوند.:

  • سواپ نرخ بهره: در این قرارداد دو طرف مبلغ بهره را بر اساس ارز یکسانی مبادله می‌کنند. در نتیجه در تاریخ‌های تسویه خالص ارزش معامله ردوبدل خواهد شد. در سواپ نرخ بهره دو طرف می‌توانند مبالغ قراردادهای سوآپ را بر حسب بهره متغیر پرداخت کرده یا یکی بر حسب بهره متغیر و دیگری بر حسب بهره ثابت پرداخت کند. در صورتی که هر دو طرف بر اساس بهره ثابت پرداخت کنند، با توجه به یکسان بودن ارز، جریانات نقدی قراردادهای سوآپ که مبادله خواهد شد، کاملا یکسان بوده و معامله معنا ندارد. در این قرارداد نیازی به پرداخت مبلغ اسمی مبادله در زمان عقد قرارداد وجود ندارد.

قرارداد سواپ

  • سواپ ارزی: در این معامله در زمان عقد قرارداد مبالغی بر حسب ارزهای مختلف بین طرفین ردوبدل می‌شود که این موضوع به پوشش ریسک در برابر نوسان ارزهای مختلف کمک می‌کند. همچنین از آن‌جا که مبالغ پرداختی در تاریخ‌های تسویه نیز بر حسب ارزهای مختلف است، مبادله خالص ارزش معامله معنا ندارد و دو طرف باید مبالغ توافق شده را برحسب ارز توافق شده بپردازند.
  • یکی از رایج‌ترین و قدیمی‌ترین معاملات سواپ ارزی، معاملات ثابت به ثابت است که در آن یک طرف متعهد به پرداخت نرخ ثابتی بر اساس یک ارز و طرف دیگر متعهد به پرداخت نرخ ثابتی بر اساس ارز دیگری است.
  • نوع دیگر معاملات، سواپ ثابت به شناور است. در این معامله یک طرف متعهد به پرداخت نرخ ثابتی بر اساس یک نوع ارز و طرف دیگر متعهد به پرداخت نرخ شناوری بر اساس ارز دیگری است.
  • سواپ شناور به شناور نیز وجود دارد که در آن هر دو طرف متعهد به پرداخت نرخ شناوری از ارزهای مختلف هستند.
  • سواپ سهام: در این معاملات که ملاک پرداخت‌ها، بازده یا شاخص سهام است، علاوه بر بازده حاصل از سود نقدی، بازده سود سرمایه‌ای هم لحاظ می‌شود. سواپ سهام معمولا توسط مدیران سبد سرمایه‌گذاری استفاده می‌شود. مثلا در ازای دریافت مبلغ مشخصی متعهد می‌شوند که بازده شاخص کل را پرداخت کنند.
  • سواپ نرخ بازده کل: در این معامله دو طرف توافق می‌کنند که یکی از طرفین بهره متعلق به دارایی پایه و هر نوع افزایش یا کاهش ارزش آن دارایی را مالک شود و طرف دیگر وجوه ثابت یا شناوری را از طرف دیگر دریافت کند که این وجوه معمولا ارتباطی با دریافتی‌های طرف اول ندارد. این قرارداد به طرف اول کمک می‌کند تا از دارایی بدون درج در ترازنامه بهره ببرد و طرف دوم نیز می‌تواند دارایی را در مقابل نوسانات قیمت پوشش دهد.

اما شاید بپرسید که چرا به جای استفاده از سواپ، دارایی پایه خریداری نمی‌شود؟ پاسخ روشن است. در درجه اول در قرارداد سواپ لزومی به تامین مالی برای خرید دارایی پایه وجود ندارد قراردادهای سوآپ و می‌تواند تنها مبلغی را به ازای دریافت بازده ناشی از دارایی پایه بپردازد. همچنین خریدار سواپ می‌تواند از تلاش فروشنده برای تهیه بهترین دارایی پایه سود ببرد.

  • سواپ نکول اعتباری: این قرارداد بیشتر توسط موسسات مالی استفاده قراردادهای سوآپ می‌شود. زیرا آن‌ها همواره در برابر ریسک نکول و عدم بازپرداخت اقساط از سوی مشتریان خود آسیب‌پذیر هستند. در این قرارداد موسسه مالی نقش خریدار سواپ را ایفا می‌کند و با یک موسسه بیمه‌ای به عنوان فروشنده سواپ توافق می‌کند.
    که در تاریخ‌های مشخصی مبلغی مشخصی را به شرکت بیمه بدهد و شرکت بیمه نیز متعهد می‌شود تا در صورت عدم پرداخت اقساط از سوی مشتریان، وجوه را تا سقف توافق شده بین طرفین برای موسسه بانکی جبران کند. در این قرارداد خریدار مبالغی را به صورت دوره ای پرداخت می‌کند و فروشنده نیز به پرداخت مبلغ مشخصی در آینده، در صورت بروز حادثه (مانند نکول) متعهد می‌شود.

در این قرارداد خریدار مبالغی را به صورت دوره ای پرداخت می‌کند و فروشنده نیز به پرداخت مبلغ مشخصی در آینده، در صورت بروز حادثه (مانند نکول) متعهد می‌شود.

مهم‌ترین تفاوت بین سواپ بازده کل و سواپ نکول اعتباری اینست که در سواپ بازده کل از دارایی در برابر کاهش ارزش محافظت می‌شود اما در سواپ نکول اعتباری دارایی در برابر بروز یک حادثه حفظ می‌شود.

قرارداد سواپ

  • 6.سواپ کالا: این قرارداد بسیار رایج است و هدف آن تثبیت قیمت خرید/فروش کالا است.

سواپ کالا را می‌توان برای کالاهای غیرقابل ذخیره‌سازی مانند آب‌وهوا یا برق نیز استفاده کرد که در این حالت وجوه پرداختی بر حسب معیارهای خاصی می‌باشد. مثلا برای سنجش آب‌وهوا از میزان بارش یا دما کمک می‌گیرند. سواپ نفتی نیز از همین نوع قرارداد و رایج‌ترین سواپ کالا است.

مثال‌هایی از قراردادهای سواپ

اگر درک معاملات سواپ برایتان دشوار است، به این مثال‌ها توجه کنید:

نمونه‌ای از معاماه سواپ ثابت به شناور

فرض کنید شرکتی از یک بانک وام گرفته که نرخ آن بر اساس لایبور است. پس شرکت مبلغ ثابتی را دریافت کرده و موظف است مبلغ متغیری (نرخ لایبور) را پرداخت کند. در این‌جا شرکت برای پوشش ریسک خود وارد قرارداد سواپ با بانک دیگری می‌شود که در آن مبالغ ثابتی را پرداخت و نرخ لایبور را دریافت می‌کند. بنابراین شرکت مذکور از یک‌سو با بانکی که وام گرفته طرف است و از سویی دیگر با بانکی که در بازار سواپ فعال است، اما برآیند کلی این دو، اینست که نرخ لایبور را مستقیماً از یکی از بانک‌ها دریافت و به دیگری پرداخت می‌کند، درواقع ریسک تغییرات نرخ لایبور را پوشش داده و پرداخت‌هایش را در دو طرف به پرداخت‌های ثابت تبدیل می‌کند.

معاملات سواپ

نمونه‌ای از سواپ نکول اعتباری

فرض کنید یک موسسه مالی برای پوشش ریسک نکول خود با یک شرکت بیمه قرارداد می‌بندد که در آن مبالغ دوره‌ای ثابتی را پرداخت کند. شرکت بیمه نیز متعهد می‌شود تا در صورت عدم پرداخت اقساط از سوی مشتریان، تا سقف ۸۰٪ را جبران خواهد کرد.

نمونه‌ای از سواپ کالا

شرکت‌های هواپیمایی برای خرید سوخت موردنیاز خود در آینده وارد قرارداد سو‌اپ می‌شوند. طی قرارداد آن‌ها مبالغ ثابتی را به طرف مقابل سواپ پرداخت کرده و در عوض، طرف مقابل هم مبالغی را بر مبنای قیمت سوخت به آن‌ها می‌پردازد. همچنین استفاده از سواپ برای تثبیت قیمت طلا، فلزات گران‌بها، نفت و گاز طبیعی نیز بسیار متداول است.

نمونه‌ای از سواپ ارزی

فرض کنید شخصی در یک معامله نقدی با پرداخت هزار یورو مبلغ ۱۳۰۰ دلار از بانکی خریداری می‌کند. بانک برای حفظ سبد دارایی‌های ارزی، باید مقدار دلار فروخته شده را برگرداند. به همین دلیل طی یک معامله سواپ، مبالغی را پرداخت و نرخ ثابتی از دلار را دریافت می‌کند. در این معامله، بانک علاوه‌بر به دست آوردن سود حاصل از فروش دلار، با استفاده از سواپ، ارز خود را از ریسک تغییر ارزش دلار حفظ می‌کند.

نمونه‌ای از سواپ نرخ بهره

فرض کنید بانکی توافق می‌کند که در بازه ده ساله نرخ ثابت ۵٪ را برای یک میلیون تومان بپردازد و شرکت مقابل نیز می‌پذیرد که نرخ اسناد خزانه یکساله را علاوه بر ۱٪ پرداخت کند. بدین تریتب هر دو طرف می توانند علاوه بر تامین مالی، خود را در برابر نوسانات نرخ بهره مقاوم کنند.

تعریف قرارداد هوشمند

چگونه از قرارداد سواپ خارج شوم؟

اگر اوراق قرضه خریده باشید یا در در بازار آتی فعالیت کرده باشید، با بازخرید اوراق یا بستن قرارداد قبل از سررسید آشنایی دارید. اما سوالی که در اینجا مطرح است اینست که قرارداد سواپ که دارای چند تاریخ تسویه است را چگونه باید بست؟ این امر به شیوه‌های مختلفی انجام می‌شود که در ادامه هر یک را بررسی می‌کنیم:

  • خالص جریان‌های نقدی که در آینده ردوبدل خواهد شد، در زمان حال ارزش بازاری مشخصی دارد. این ارزش را می‌توان در طول عمر قرارداد نیز محاسبه کرد. با مبادله ارزش معامله به طرف مقابل می‌توان از قرارداد سواپ خارج شد. اما این روش نیازمند جلب رضایت طرف دیگر معامله است. مگراین‌که در زمان عقد قرارداد شرایط تسویه قبل از سررسید را تعیین کرده باشید.
  • راه دیگری برای پایان دادن به معاملات سواپ، ورود به یک قرارداد سواپ دیگر با موقعیت معکوس است. مثلا اگر شرکتی وارد یک قرارداد سواپ شود که در آن شرکت در ازای دریافت مبالغی بر حسب نرخ لایبور، مبالغ ثابتی را بر پایه نرخ بهره ثابت به طرف مقابل پرداخت کند. در صورتی که شرکت بخواهد قبل از سررسید قرارداد، به آن خاتمه دهد می‌تواند وارد یک قرارداد سواپ دیگر می‌شود که تاریخ سررسید آن با قرارداد قبلی یکسان است و در آن بهره ثابت را دریافت قراردادهای سوآپ و بهره شناور را پرداخت می‌کند. در این صورت موقعیت شرکت در معامله سواپ بسته می‌شود.
  • روش دیگر بستن معاملات سواپ، اینست که قرارداد را به شخص سومی بفروشیم. این کار نیاز به توافق طرف مقابل داشته و البته چندان رایج نیست.
  • روش آخر نیز استفاده از اختیار معامله است. در این حالت از اختیار معامله‌ای استفاده می‌کنیم که دارایی پایه آن یک قرارداد سواپ است. با توجه به این که دارنده اوراق اختیار نسبت به ورود به معامله اختیار دارد، می‌تواند اختیار خود را برای ورود به معامله یا ورود به یک موقعیت معکوس حفظ کند.

برای مشاهده جدیدترین تحلیل ها، اخبار، مقالات به وب سایت سیگنال مراجعه و یا اپلیکیشن سیگنال را دریافت نمایید.

منافع ایران در قرارداد سوآپ گازی

منافع ایران در قرارداد سوآپ گازی

قرارداد سه‌جانبه سوآپ گازی بین 3کشور ایران، ترکمنستان و آذربایجان در حالی در حضور روسای جمهور 2کشور ایران و آذربایجان در حاشیه اجلاس اکو امضا شده، که هنوز مشخص نیست آیا طرف سوم یعنی ترکمنستان نسبت به اجرای مفاد این قرارداد در بلندمدت پایبند خواهد ماند یا اینکه ترکمنستان گزینه دیگر، یعنی انتقال گاز از مسیر دریا به آذربایجان را دنبال می‌کند؟ ایران با این هدف قرارداد را امضا کرده که دست‌کم 2نفع در کوتاه‌مدت را به‌دست آورد، نخست اینکه قراردادهای سوآپ قراردادهای سوآپ بابت حق ترانزیت گاز، تا سقف 2میلیارد مترمکعب گاز دریافت کند و دوم اینکه بخشی از نیاز گازی 5استان ایران در فصول سرد سال از این مسیر تامین شود.
به‌گفته جواد اوجی، وزیر نفت ایران قرار است این قرارداد از ابتدای زمستان امسال عملیاتی شود. او با اعلام این خبر که به‌زودی نخستین قسط پرداخت ما بابت تسویه بدهی به طرف ترکمنستانی پرداخت می‌شود، سهم ایران از تجارت گاز در منطقه را کمتر از ۲درصد اعلام کرد و گفت: این قرارداد به تأمین سوخت زمستانی استان‌های خراسان رضوی، شمالی و جنوبی، گلستان و سمنان کمک می‌کند. اوجی می‌گوید: این قرارداد سقف زمانی ندارد.
به گزارش همشهری، هرچند جزئیات این قرارداد ازجمله حق ترانزیت ایران، زمان قرارداد و میزان گاز پیش‌بینی شده برای نیاز داخلی مشخص نشده اما وزیر نفت اعلام کرد: در یک‌ماه گذشته مذاکرات فشرده‌ای با 2کشور ترکمنستان و آذربایجان داشتیم تا سوآپ گازی با این 2کشور را اجرایی کنیم. مجید چگینی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران هم می‌گوید: این قرارداد به پایداری شبکه گاز شمال و شمال‌شرق کشور کمک می‌کند.
به گزارش همشهری، علاوه بر افزایش پایداری گازی در بخشی از استان‌های کشور و درآمد ناشی از حق ترانزیت، یکی از دستاوردهای احتمالی این قرارداد کاهش تنش در روابط بین کشورهای درگیر قرارداد ازجمله بین تهران و باکو، به‌ویژه پس از بحران چند‌ماه اخیر است و حمیدرضا عراقی، مدیرعامل سابق شرکت ملی گاز ایران هم می‌گوید: اگر ما بتوانیم با همسایگانمان درخصوص واردات، صادرات و سوآپ، اقداماتی را انجام دهیم از قراردادهای سوآپ نظر سیاست‌های گازی، اقتصادی یا همسایگی مناسب است. به‌گفته او این قرارداد نیز فرصت خوبی است زیرا ایران با ترکمنستان، آذربایجان، ارمنستان، ترکیه و عراق رابط خط لوله دارد. امیدواریم در آینده نیز با افغانستان، پاکستان، کویت و دیگران نیز این ارتباط را داشته باشیم. او گفت: این ارتباط بین ترکمنستان و آذربایجان است و ایران مانند یک پل عمل خواهد کرد و حق ترانزیت دریافت خواهد کرد.
مدیرعامل سابق شرکت ملی گاز ایران گفت: از جزئیات قرارداد مطلع نیستم اما به هرحال حق ترانزیتی را ایران می‌تواند دریافت کند، بالانس گاز را نیز می‌تواند از ترکمنستان دریافت کند و به آذربایجان تحویل دهد که این مسئله منافعی را برای ما به‌دنبال خواهد داشت. عراقی با بیان اینکه اهمیت منافع اقتصادی این قرارداد کمتر مورد توجه است، گفت: اینکه ایران بتواند رابط بین 3کشور باشد ارزش بالایی دارد، هرچند منابع مالی نیز به‌دنبال خواهد داشت اما حجم مبالغ بالا نیست بلکه ایجاد رابطه برای ایران بیش از هرچیزی مورد توجه است.

واکنش کارشناسان
محمد صادق جوکار، سرپرست مؤسسه مطالعات انرژی: امضای قرارداد سوآپ گاز ترکمنستان به آذربایجان از خاک ایران قدرت دیپلماسی ایران را در مذاکرات وین افزایش می‌دهد. امضای قرارداد سوآپ گاز گامی مهم در عرصه دیپلماسی با ترکمنستان است و انتظار می‌رود در ماه‌های آینده قرارداد صادرات گاز ترکمنستان به ایران احیا شود. مدیران وزارت نفت با انجام برخی کار‌ها برای معکوس‌سازی تراز آسیب‌پذیری سبب شدند دیپلمات‌ها با ابزار‌های بیشتری در وین مذاکره کنند.

رمضانعلی سنگدوینی، عضو کمیسیون انرژی: با توجه به مشکلات تأمین گاز در این سال‌ها، انعقاد قرارداد جدید سوآپ گاز می‌تواند موجب آرامش‌ خاطر مردم و مسئولان شود. یک معبر گازی از سمت کردکوی و گمیشان و یک معبر هم از سمت سرخس وجود دارد و زیرساخت این انتقال گاز کاملا وجود دارد. البته اینکه چقدر از این گاز سهم ایران می‌شود در توافقات مشخص خواهد شد.

محمدصادق ترابی فرد، کارشناس انرژی: اجرای توافق سوآپ گاز ترکمنستان به آذربایجان از خاک ایران، ایجاد خط لوله زیردریایی برای صادرات گاز ترکمنستان به آذربایجان را از توجیه اقتصادی خارج می‌کند؛ اگر ما بتوانیم در زمینه سوآپ گاز ترکمنستان به پاکستان نیز توافق کنیم، توجیه اقتصادی صادرات گاز از مسیر خط لوله تاپی و از خاک افغانستان قراردادهای سوآپ تحت‌تأثیر قرار خواهد گرفت.

مجید شاکری، اقتصاددان: منطق قرارداد سوآپ گاز از ترکمنستان به آذربایجان خیلی دقیق تنظیم شده است. موضوع صرفا تامین یا عدم‌تامین گاز 5استان شمالی ایران نیست بلکه ایران دریچه‌ای ایجابی برای همکاری با محور لاجورد پیدا کرده، چیزی که تا همین 2‌ماه قبل خیلی بعید به‌نظر می‌رسید. اینکه چگونه می‌توان رقابت و همکاری را کنار هم تعریف کرد یک مرحله مهم است که این قرارداد یک گام بسیار بلند به‌سوی این درک است. شاید این نخستین بار است که ایران وارد یک همکاری کریدوری به‌معنای جدید آن می‌شود. آینده چه خواهد شد؟ نمی‌دانم. اما این خبر واقعا امیدوارکننده است.

نقش میرکاظمی در قطع قرارداد سوآپ نفت با ترکمن ها

رییس سابق بررسی اقتصادی طرح های شرکت نفت گفت: میرکاظمی به عنوان وزیر وقت به شرکت نیکو اعلام کرد که راه های حل مشکل غیراقتصادی بودن سوآپ نفت از ترکمنستان را بررسی کند اما نیکو قرارداد را لغو کرد.

reset

نقش میرکاظمی در قطع قرارداد سوآپ نفت با ترکمن ها

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی نفت آرا، قرارداد سوآپ نفت اولین بار سال ۱۳۷۵ بین ایران و قزاقستان منعقد شد و بر اساس این قرارداد ایران نفت را از این کشور از طریق دریای خزر دریافت و در پالایشگاه‌های تهران و تبریز استفاده می‌کرد و سپس معادل این میزان را از جنوب کشور در سواحل خلیج فارس به مشتریان نفت قزاقستان می‌داد.
از این طریق همسایگان شمالی ایران که به آبهای آزاد راه نداشتند می‌توانستند نفت را به مشتریان خود برسانند و ایران نیز بابت هر بشکه سوآپ نفت مبلغی را دریافت می‌کرد و علاوه برآن در هزینه انتقال نفت به پالایشگاه‌هایی که در شمال کشور قرار داشت صرفه جویی می‌شد.
به تدریج عملیات سوآپ گسترش یافت و شرکت نیکو که از ابتدا متولی این عملیات بود قرارداد سوآپ را با شرکت‌های مختلفی که در کشورهای شمالی قرار داشتند منعقد کرد.
بعدها میرکاظمی وزیری که تازه سکان نفت کشور را در دست گرفته بود، دستور قطع عملیات سوآپ را داد. در آن زمان وی به بهانه به صرفه نبودن سوآپ، آن را قطع و اظهار کرده بود که سوآپ، کشور را به وارد کننده نفت تبدیل کرده است.
در نهایت ایران به دلیل لغو یک طرفه قرارداد در دادگاه های بین المللی محکوم شد. در حالی بسیاری مسعود میرکاظمی دلیل اصلی لغو و در نهایت محکومیت ایران می دانند که رییس سابق امور بررسی های اقتصادی طرح ها در شرکت نفت می گوید که شرکت نیکو به هشدارها توجهی نکرد و عملا وزیر نفت دولت احمدی نژاد را از اتهامات وارده مبرا می کند.
متن کامل گفتگوی بازار با رییس سابق امور بررسی های اقتصادی طرح ها در شرکت نفت درباره چرایی لغو قرارداد سوآپ نفت با ترکمنستان با بازار را در ادامه می خوانید:
در روزهایی که قرارداد سوآپ نفت ایران با ترکمنستان قطع شد شما در شرکت نفت مشغول به کار بودید. چه شد که چنین تصمیمی گرفته شد؟
به واسطه قرارداد سوآپ نفتی که با ترکمن ها بسته بودیم، روزانه چیزی حدود ۸۰ الی ۹۰ هزار بشکه وارد کشور می شد. در آن روزها به دلیل تحریم ها قادر به فروش نفت خود نبودیم و هزینه سنگینی را بابت ذخیره سازی نفت خود در کشتی پرداخت می کردیم. امور بین الملل طی نامه ای به میر کاظمی وزیر نفت اعلام کرد که ما قادر به فروش نفت خود نبوده و در چنین شرایطی سوآپ نفت چندان منطقی نیست. با توجه به قیمت ۵ دلار برای هر تن در نهایت سودی که عاید ما می شد حدود یک دلار می شد. این رقم بسیار ناچیزی بود. در همان زمان اعلام شد که ما می توانیم بخشی از نفت خود را قادر به فروش آن نیستیم را به پالایشگاه تهران و تبریز بفرستیم.
آقای میرکاظمی وزیر وقت آن روزها دستور قطع سوآپ را دادند؟
میرکاظمی به عنوان وزیر وقت به شرکت نیکو اعلام کرد که بررسی شود که از نظر قانونی چه کاری می توان برای حل این مشکل انجام داد. طبق بندهایی که در این قرارداد وجود داشت ما اجازه لغو یک طرفه قرارداد را نداشتیم اما شرکت نیکو بی توجه به هشدارها و مفاد قرارداد، این قرارداد را لغو کرد و در نهایت از ایران بابت این مساله شکایت شد.
آیا چنین رفتاری در دنیال معمول است یا اینکه ما فقط بی گدار به آب می زنیم؟
ما همچنین رفتاری را از ترکمنستان و قزاقستان دیده ایم. قیمت خام نفت برنت در دوره ای به شدت بالا رفت و اختلاف آن با اوپک به حدود ۱۰ دلار رسید. برخلاف قرارداد فی مابین دو کشور، آنها نفت را سوآپ نکرده و از طریق قطار و کشتی ها به منطقه برنت ارسال کرده اند تا بتواند با قیمت بالاتری بفروشند. آن زمان ایران با وجود اینکه طبق قرارداد رفتار نشده بود، شکایتی هم نکرد.
به تازگی قراردادی را ایران در حوزه سوآپ گازی با ترکمنستان منعقد کرد است. بسیاری از کارشناسان این قرارداد را به منزله گشایش بزرگ در حوزه انرژی می دانند. چقدر به این قرارداد می توان امید داشت؟
سوآپ پروژه ای نیست که بتواند اقتصاد ما را خیلی تحت تاثیر قرار دهد. ما باید بیشتر به دنبال توسعه صنعت گاز و افزایش تعداد بازارهای صادراتی خود باشیم. جدای از این ترکمنستان آن چنان مازاد گازی ندارد که بخواهیم آن را سوآپ کند.
انتهای پیام/.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.